grammatica

GRAMATICA


Persoonlijke voornaamwoorden


Ben ik

Sen jij

O hij, zij, het

Biz wij

Siz jullie, U

Onlar zij


Zijn zelfstandige naamwoorden, dus krijgen ook de naamvallen


IK JIJ HIJ/ZIJ/HET WIJ JULLIE ZIJ

Nominatief ben sen o biz siz onlar

Onderwerp ik jij hij wij jullie zij


Genitief benim senin onun bizim sizin onların

van mij van jouw van hem/haar van ons van jullie van hun

Bezittelijk stam + (n)i4n


Datief BANA SANA ona bize size onlara

aan mij aan jouw aan hem/haar aan ons aan jullie aan hun

Naar mij naar jouw naar hem/haar naar ons naar jullie naar hun

Richting stam +(y)e of +(y)a


Accusatief beni seni onu bizi sizi onları

Mij jou hem ons jullie hun

Lijdend voorwerp stam +(y)i4


Locatief bende sende onda bizde sizde onlarda

Op/bij mij op/bij jouw op/bij hun op/bij ons op/bij jullie op/bij hun

Plaatsbepaling stam + de/da of te/ta


Ablatief benden senden ondan bizden sizden onlardan

van mij van jouw van hem/haar van ons van jullie van hun vanuit/ herkomstbepaling stam + den/dan of ten/tan


GRAMATICA


Bezittelijke achtervoegsels


Benim evim è Evim


van mij mijn huis è mijn huis mijn huis


na medeklinker na klinker

mijn __+i4m __+m

-im -ım -üm -um

evim arabam


jouw __+i4n __+n

- in -ın -ün -un

kitabin araban


zijn/haar __ i4 __si4

-i -ı -ü -u opm. s is een tussenletter

evi arabasi


ons/onze __+i4mi4z __+mi4z

-imiz -ımız -ümüz -umuz

evimiz arabamız


uw/ jullie __+i4ni4z __+ni4z

-iniz -ınız -ünüz -umuz

eviniz arabanız


hun __+leri /ları __+leri / ları


evleri arabaları


voeg je …. Var of Yok toe dan vorm je zo het werkwoord hebben


vb benim evim var è ik heb een huis


GRAMATICA


KLINKERHARMONIE

VOCAALHARMONIE


Doffe klinkers ı, u, o, a ( zonder punt)

Heldere klinkers i, ü, ö, e ( e met punt )


algemeen

1 eerste klinker in een woord = dof è alle klinkers die volgen zijn dof armut

2 eerste klinker in een woord = helder è alle klinkers helder ördek


bijzondere regel, klinkerharmonie bij achtervoegsels


kijk naar de klinker van de laatste lettergreep


De klinkers e, i, ö, ü è e ezelsbrugje e met . geeft e

De klinkers a, ı, o, u è a ezelsbrugje a zonder . geeft a


bij meervouden - ler / -lar evler arabalar

bij infinitief van werkwoorden - mek / -mak gelmek oturmak

bij ontkennend maken van werkwoorden - memek / -mamak gelmemek oturmamak

bij datief - (y)e / -(y)a naar denize bankaya

bij locatief - de / - da bij/op/van/in izmir’de masada

- te / - ta

bij ablatief - den / - dan van(uit) evden istanbul’dan

- ten / - tan

bij instrumentalis - (y)le / -(y)la met otobüsle arabayla

toekomende tijd


wanneer in het achtervoegsel i, ı , u of ü voorkomt dan is er de viervoudige klinkerharmonie

e i è i ezelsbrugje ?? e en i è i

ö ü è ü ezelsbrugje ?? eu en u è u

a ı è ı ezelsbrugje ?? a en e è e

o u è u ezelsbrugje ?? o en oe èoe


bij de vraagstelling - mi4 +(y) persoonsvorm

bij rangtelwoorden - i4nci4 birinci, üçüncü, dörtüncü

bij bezittelijke achtervoegsels - i4m, i4n, (s)i4 evim, kitabın, kızı, arabası

- i4mi4z, i4ni4z, leri4

bij de genitief -(n)i4n (bezit)

bij de accusatief - (y)i4 (lijdend vwp)

bij instrumentalis bevattelijk - li4 kahveyi sütlü

koffie met melk

of afkomstig van istanbullu iemand van istanbul


werkwoord zijn -stam + achtervoegsel

gebiedende wijs

onvoltooid tegenwoordige tijd - stam + i4yor + persoonsvorm

onvoltooid verleden tijd - stam + di4+persoonsvorm

- stam + ti4+persoonsvorm


GRAMATICA


MEDEKLINKERHARMONIE


Verzachtingsregel


Tussen twee klinkers verandert

De ç è c ağaç è ağacim


De k è ğ çocuk è çocuğum


De p è b kitap è kitabim


De t è d armut è armudum ezelsbrugje ?


Opgelet !!!! wordt niet toegepast bij woorden met één lettergreep


Niet in werkwoorden, uitgezonderd gitmek gaan gidiyorum ik ga

etmek doen ediyorum ik doe

tatmak proeven tadıyorum ik proef

gütmek hoeden güdüyorum ik hoed


TKoFSşçHip

Eindigt een woord op tkofsşçhip en begint het achtervoegsel met een

c è ç

d è t

g è k


vb

c è ç türk è türkçe

flaman è flamanca

d è t

bij locatief - de / - da bij/op/van/in izmir’de masada

- te / - ta sınıfta


bij ablatief - den / - dan van(uit) evden istanbul’dan

- ten / - tan iraktan

- bij gebruik van dir bu kalemdir dit is een pen

bu lüktür dit is luk

g è k


buffermedeklinker


een achtervoegsel beginnend met een klinker krijgt een buffermedeklinker wanneer gevoegd aan een woord eindigend op een klinker


- (y)e / -(y)a bij datief denize bankaya

- (y)le / -(y)la instrumentalis otobüsle arabayla

- (n)i4n bij de genitief ahmet’in ayşe’nin (bezit)

-(s)i4 3pers enkv bezittelijke achtervoegsel evi arabası


GRAMATICA


Werkwoord zijn olmak


Wordt nooit gebruikt

Wordt gevormd door woord + persoonsachtervoegsel


ei aı ou öü

Ben -(y)im -(y)ım -(y)um -(y)üm ik ben ben türküm ik ben turk

Sen -sin -sın -sun -sün jij bent sen hastasın jij bent ziek

O -dir/tir -dır/tır -dur/tur -dür/tür hij is o büyüktür = o büyük hij is groot


Biz -(y)iz -(y)ız -(y)uz -(y)üz wij zijn biz yorgunuz wij zijn moe

Siz -siniz -sınız -sunuz -sünüz jullie zijn siz kardeşlersiniz jullie zijn broers

Onlar -dirler -dırlar -durlar -dürler zij zijn onlar razıdırlar zijn zijn akkoord

- tirler -tırlar -turlar -türler


mag je weggelaten


let op ! lijkt hard op de bezittelijke achtervoegsels


1 persoon enkelvoud doktorum ik ben dokter of mijn dokter


vragende vorm met vraagpartikel mi4


ben doktor muyum ? ben ik doktor?

sen hasta mısın ?

o hasta mıdır? = o hasta mı ?


biz büyük müyüz?

Siz yorgun musunuz?

Onlar para mıdırlar? = onlar para mı?


Negatief maken van zijn met değil


Ben öğretmen değilim ik ben geen leraar

Sen doktor değilsin jij bent geen doktor

O ev büyük değil(dir) het huis is niet groot


Biz zengin değiliz wij zijn niet rijk

Siz güzel degilsiniz jullie zijn niet mooi

Onlar şoför değil(dirler) zij zijn geen chauffeurs


Vragend +ontkennend


(Ben) erken değil miyim ? ben ik niet te vroeg?

(sen ) yorgun değil misin? ben je niet te moe?

Deniz uzak değil mi (dir)? Is de zee niet ver?


Biz güzel değil miyiz? Zijn wij niet mooi?

Siz yorgun değil misiniz? Bent U niet moe? Zijn jullie niet moe?

Onlar söfor değil mi(dirler)? Zijn zij geen chauffeurs ?


GRAMATICA


Getallen

Stam + i4nci4

Telwoorden Rangtelwoord

Sıfır nul 0

Bir één 1 birinci / ilk eerste 1.

İki twee 2 ikinci tweede 2. Yirmi 20

Üç drie 3 ücüncü derde 3. Otuz 30

Dört vier 4 dörtüncü vierde 4. Kırk 40

Beş vijf 5 beşinci vijfde 5. Elli 50


Altı zes 6 altıncı zesde 6. Altmış 60

Yedi zeven 7 yedinci zevende 7. Yetmiş 70

Sekiz acht 8 sekizinci achtste 8. Seksen 80

Dokuz negen 9 dokuzuncu negenste 9. Doksan 90

On tien 10 onuncu tiende 10. Yüz 100

Bin 1000

On bin 10.000

Yüz bin 100.000

Milyon 1.000.000


On bir elf 11 on birinci elfde 11.


2.425.768 iki milyon dört yüz yirmi beş bin yedi yüz altmiş sekiz


OPGELET na een getal blijft het zelfst NW. ALTIJD ENKELVOUD


Iki kitap = twee boeken


Optellen plus arti +

Aftrekken min eksi -

Vermenigvuldigen maal carpı *

Delen gedeeld bölü /

Gelijk aan esitter =


GRAMATICA


Aanwijzende voornaamwoorden


Enkelvoud bu şu o

Meervoud bunlar şunlar onlar


DIT (hier,vlakbij) dat (daar, verder) dat(ginder , verst weg)


Bu ne? Wat is dit?

Bu kalem (dir) dit is een pen bunlar kalem dit zijn pennen

Bu kim? Wie is dit?

Bu babam (dır) dit is mijn vader bunlar arkadaşım dit zijn mijn vrienden


OPGELET na een aanwijzend voornaamwoord blijft het zelfst NW. ALTIJD ENKELVOUD


Bevestigende vraag stellen

Bu çanta mı? Is dit een tas? -evet, bu çanta

- hayır, bu çanta değil


GRAMATICA


Werkwoord hebben/ niet hebben -- var /yok


Hebben als werkwoord bestaat niet, we vormen het met bezitsvorm + var/yok


Benim kardeşim var(dir). ik heb een broer. benim kardeşim yok(tur) . ik heb geen broer

Senin araban var jij hebt een auto senin kalemin yok jij hebt geen pen

Onun evi var hij heeft een huis onun evi yok hij heeft geen huis


Bizim okulumuz var wij hebben een school bizim okulimuz yok wij hebben geen school

Sizin paranız var julie hebben geld sizin paranız yok jullie hebben geen geld

Onlar sorumları var zij hebben een vraag onlar sorumları yok zij hebben geen vraag


Dir wordt meestal weggelaten


GRAMATICA


naamvallen


Nominatief onderwerp geen uitgang


Accusatief

Lijdend voorwerp stam +(y)i4

Genitief

Bezittelijk stam + (n)i4n


Datief Naar, aan, voor, bij mij

Richting naar iets stam +(y)e of +(y)a

Geheugensteuntje: datief direction -e/-a


het aanduiden van een beweging : naar brussel, aan u

de richting van een verandering : het huis wordt (naar ) geel geschilderd

de bestemming die iets heeft : dit geschenk voor u

als vast element van een aantal werkwoorden: beginnen aan,


woord eindigend op medekliner è -e/-a okul è okula naar school

woord eindigend op klinker è -ye/ya oda è odaya

woord eindigend op achtervoegsel (-i/-si) è -ne /-na otel èoteli è oteline

woord = stad of eigennaam è ‘ –e/ ‘-a istanbul è istanbul’a


persoonlijke voornaamwoorden

ben BANA naar mij bana göre volgens mij

sen SANA naar jouw sana göre volgens jouw

o ONA naar hem ona göre volgens hem/haar

biz bize naar ons bize göre volgens ons

siz size naar jullie size göre volgens jullie

onlar onlara naar hun onlara göre volgens hen


Locatief Op /in /aan /bij

Plaatsbepaling stam + de/da of te/ta

Geheugensteuntje: locatief è locatie è te/ta /de/da

het aanduiden van een vaste plaats okul okulda in school

het aanduiden van een tijdsbepaling

tkofsşçhip è te /ta


Ablatief vanuit / van / uit vanaf / vanwege

herkomstbepaling stam + den/dan of ten/tan

Geheugensteuntje: ablatief èafkomstig van den/dan

tkofsşçhip è ten /tan


GRAMATICA


achtervoegsels


-li4

1) afkomst nereli? Van waarben je

belçikalı een belg

konyalı iemand van konya


2) voorzien van …

die ….. heeft

met …..

evli getrouwd met

sekerli met suiker

haklı die gelijk heeft


talen

-ce/ca e met . è e a zonder. è a

-çe/ça e met . è e a zonder. è a TKoFSşçHiP è ç

uitdrukking voor taal

hollanda è hollandaca


Beroepen


- ci4 bij tkofsşçhip è ç

door achter een zelfstandig naamwoord -ci/cı/cü/cu te plaatsen

İş = werk è işçi = arbeider


Door achter de stam van een werkwoord –i4ci4 te voegen

- stam eindigent op klinker tussen letter –y-

dinlemek = luisteren dinleyici = luisteraar


LAND nationaliteit taal


Almanya duitsland alman /almanyalı duitser almanca duits

Fransa frankrijk fransız /fransalı fransızca

İngiltere engeland ingiliz / ingiltereli ingilizce

İskoçya schotland iskoç iskoçça

İtalya italie italyan italyanca

Rusya rusland rus rusça

Yunanistan griekenland yunan yunanca

Macaristan hongarije macar macarca

İspanya spanje ispanyol ispanyolca

Japonya japan japon japonca

Türkiye turkije türk in hart en bloed türkçe

Türkiyeli nationaliteit

Kurdistan koerdistan kürt kürtçe


Çin china çinli çince

Mısır egypte misirlı mısırca

Kanada canada kanadalı kanadaca

Belçika belgie belçikalı belçıkaca

Hollanda nederland hollandalı hollandaca

Danimarka denemarken danimarkalı danimarkca

Fas faslı fasça


GRAMATICA


onvoltooid tegenwoordige tijd


STAM +I4YOR + PERSOONSVORM


Ben geliyorum ik kom + I4YOR+um

Sen geliyorsun jij komt + I4YOR+sun

O geliyor hij komt + I4YOR


Biz geliyoruz wij komen + I4YOR+uz

Siz geliyorsunuz jullie komen +I4YOR+sunuz

Onlar geliyorlar zij komen +I4YOR+lar


Als de stam eindigt op –e of –a valt deze weg en kijkt men naar de vorige klinker

Zeker bij negatie komt dit voor


Ww stam O.T.T.

Kutlamak kutla kutluyor vieren


Dinlemek dinle dinliyorum luisteren

Yemek ye yiyor eten


Ontkennend maken


STAM +ME +I4YOR + PERSOONSVORM


Werkwoord stam O.T.T.

Gelmek gel geliyorum ik kom gelmemek gelme gelmiyorum ik kom niet


Vragend vragend ontkennend

Ben geliyor muyun ? kom ik? Ben gelmiyor muyun? Kom ik niet?

Sen geliyor musun? Kom jij? Sen gelmiyor musun? Kom jij niet?

O geliyor mu? Komt hij? O gelmiyor mu? Komt hij niet?


Biz geliyor muyuz? Komen wij? Biz gelmiyor muyuz? Komen wij niet?

Siz geliyor musunuz? Komen jullie? Sis gelmiyor musunuz? Komen jullie niet?

Onlar geliyorlar mı? Komen zij? Onlar gelmiyorlar mi? Komen zij niet?


UMARIM ISINIZE YARAR .