Geçen sayımızda sizlere, oturum haklarının/kartının iptaliyle ilgili kuralların neler olduğu ve pratikte nasıl uygulandığı konusunda bilgiler vermiştik. Bu konu hakkında, Orhan ve Nilüfer isimli vatandaşların başlarından geçen olayları örnek olarak sizlere sunmuştuk. Yazı içerisinde, Orhan isimli vatandaşın Nilüfer hanımla evlenerek 15 Mart 2006 tarihinde Hollanda'ya geldiğini, 28 Mart 2006 tarihinde ilk oturum müracaatını IND'ye yaptığını ve 2 ay sonra müracaatı kabul edilerek oturum kartının kendisine verildiğini belirtmiştik. 28 Mart 2007'e kadar geçerli olan oturum kartının veriliş gerekçesi, 'verblijf bij echtgenote' yani aile birleşimiydi. Oturumun gerekçesi, oturum kartının arkasında özellikle belirtilir.


Bu durumdaki bir ailede çıkan sorunlardan dolayı ayrılma mevzubahis olursa, eş üzerinden oturum alan Orhan'ın durumu ne olur?


Orhan'ın oturum alabilmesi için 3 olanak vardır ve bunlardan birine uyması gerekir. Bu olanaklardan biri olan, çocuk üzerinden oturum alma konusunu geçen sayımızda ayrıntıları ile sizlere anlatmıştık. Bu sayımızda ise, ikinci olanak yani iş üzerinden oturum alma konusunu işleyeceğiz.


İş üzerinden oturum alma

Orhan, oturumunu aldığı tarihten itibaren 'uitzendbureau' aracılığıyla bir bahçede çalışmaya başlar. İşe girme tarihi 1 Haziran 2006'dır. Bir senelik oturumu bitmeden, oturumunun uzatılması için müracaat yapar ve 5 senelik oturum hakkı alır. Oturumu 28 Mart 2012 yılına kadar geçerlidir. Nitekim, tarafların arasında birtakım geçimsizlik olur ve Orhan, Şubat 2008 tarihinden itibaren adresini eşinin adresinden sildirir ve başka bir adrese kaydını yaptırır. Bu durumda Orhan'ın oturumu geçerliliğini kaybeder. Çünkü, ona oturum veriliş gerekçesi 'verblijf bij echtgenote'dur. Orhan'ın oturum kartının 2012 yılına kadar geçerli olmasına rağmen, eşiyle ayrıldıkları tarihten itibaren kartın geçerlilik süresi biter.


Kısaca yasalara göre ayrılma konusuna da değinmekte fayda var: Yabancılar yasasına göre, resmi ayrılma tarihi önemli değildir. Eşlerin fiilen ayrılma tarihi önemlidir. Eşlerin fiilen ayrılma tarihi ise bakanlık (IND) tarafından iki şekilde tespit edilir. Birincisi, adreslerin resmi olarak değişmesiyle; ikincisi ise, eşin bakanlığa bir 'ihbar' mektubu göndermesiyle tespit edilir.


Eş üzerinden alınan oturumun geçerliliğini kaybetmesinden sonra Orhan'ın Hollanda'da kalabilmesi için yeni bir oturum alması gerekmektedir. Hollanda'ya geldiğinden itibaren çalışmaya başladığından dolayı, iş üzerinden oturum alma hakkı vardır. Türkiye-AB arasında yapılan Ankara Antlaşması ve buna istinaden Ortaklık Konseyi Kararı'nın 1/80 Antlaşması'nın 6. maddesine göre, oturumlu olarak en az 1 yıl boyunca aynı işyerinde çalışan ve ondan sonra yine aynı işyerinde sözleşmeli olarak işine devam eden kişilerin, iş üzerinden oturum alma hakkı vardır.


Orhan bu haktan yararlanarak oturum başvurusu yapabilir. Başvuru esnasında ise, iş yeriyle yapılan ilk kontratı, aylık kağıtlarını vb evrakları ilgili kuruma iletmesi gerekir.


Burada dikkat edilmesi gereken en önemli konu ise, işyeri üzerinden alındığı için oturumun sadece bu işyerinde çalışıldığı takdirde geçerli olmasıdır. Yeni bir işyeri üzerinden oturum alınabilmesi için, üzerinden oturum alınan ilk işyerinde en az üç yıl çalışmış olmak gerekmektedir. Orhan'ın durumunda ise, 1Haziran 2006 tarihinde işe başladığından dolayı, iş üzerinden oturum alabilmesi için 1Haziran 2009 tarihine kadar aynı işyerinde çalışması gerekir. Bu tarihten önce işten ayrıldığı takdirde veya işten çıkartıldığı takdirde, oturum kartı iptal edilir.


Çocuk ve iş üzerinden nasıl oturum hakkı elde edileceğini sizlerle paylaştık. Gelecek yazımızda ise, bu iki duruma uymayan bir kişinin oturum hakkını nasıl alabileceğini işleyeceğiz. Bu konuyla ilgili olarak, 2008 yılında, çeşitli Mahkemeler tarafından 8 davamızda (Ortaklık Konsey Kararı 1/80 Antlaşması'nın 13'üncü maddesiyle ilgili) olumlu karar verilmiştir. Bu 8 dosya içinde IND, Danıştay'a başvuruda bulundu. Konuyla ilgili olarak, 29 Ocak 2009 tarihinde Danıştay'da duruşmamız gerçekleşti. Ama henüz Danıştay'ın kararı bize ulaşmadı. Büyük heyecanla kararı beklemekteyiz. Umarım, karar lehimizde olur ve bu konuyu da sizlerle paylaşırız.


16-30 Nisan 2009 - Doğuş Gazetesi


(Alintidir)